bigpo.ru
добавить свой файл
  1 2

^ Список использованных источников


  1. Коллингвуд Р. Дж. Принципы искусства / Пер. с англ. А.Г. Раскина под ред. Е.И. Стафьевой. – М.: Языки русской культуры, 1999. – 328 с.

  2. Каган М.С. Морфология искусства. - Ленинград: Искусство, 1972. - 440 с.

  3. Кант И. Критика способности суждения // Соч: В 6 т. - М.: Мысль, 1966. – Т.5. - 564 с.

  4. Гегель Г.В. Ф. Эстетика // В 2 т. - СПб.: Наука. 2001. – Т.1. - 622 с.

  5. Бачинин В.А. Эстетика. Энциклопедический словарь. – СПб.: Изд-во Михайлова В.А., 2005. – 288 с.

  6. Юнг К.Г. Дух человека в искусстве и литературе - Мн.: ООО «Харвест», 2003. – 384 с.

  7. Ортега-и-Гассет Х. Дегуманизация искусства / Пер. с исп. – М.: АСТ Москва, 2008. – 189 с.

  8. Гадамер Г.-Г. Актуальность прекрасного. - М.: Искусство, 1991. – С. 266-323.

  9. Генон Р. Избранные сочинения. Царство количества и знамения времени. – М.: Беловодье, 2003. – С. 9-305.

  10. Алимжанова А.Ш. Динамика эстетических ценностей художественной культуры казахского народа. - Алматы: Раритет, 2004. – 120 с.

  11. Шалабаева Г.К. Казахстан: от древних цивилизаций к современности / Учебное пособие. – Алматы: Экономика, 2007. – 258 с.

  12. Ибраева К.Т. Казахский орнамент. – Алматы: Өнер, 1994. – 128 с.

  13. Аманов Б.Ж., Мухамбетова А.И. Казахская традиционная музыка и ХХ век. – Алматы: Дайк-Пресс, 2002. – 544 с.

  14. Кажгали улы А. ОЮ и ОЙ. – Алматы, 2004. – 244 с.

  15. Нурланова К. Символика мира в традиционном искусстве казахов // Кочевники. Эстетика: Познание мира традиционным казахским искусством. – Алматы: Гылым, 1993. – С. 208-237.

Список опубликованных работ по теме диссертации


  1. Особенности мировоззрения древних скифо-сакских кочевых племен // Вестник. Серия «Молодой ученый. Поиски. Проблемы. Исследования». - Алматы: АГУ им. Абая, 2002. - № 1 (1). – С. 46-48.

  2. Мифорелигиозные основы сакского искусства // Вестник. Серия «Художественное образование: искусство – теория – методика». – Алматы: АГУ им. Абая, 2002. - № 1(1). – С. 48-53.

  3. Философия абстрактного искусства Казимира Малевича // Вестник. Серия «Художественное образование: искусство – теория – методика». – Алматы: АГУ им. Абая, 2002. - № 2(2). – С.24-27.

  4. Синкретизм казахского искусства. О числе «ПИ» в мировоззрении кочевников // Вестник. Серия «Художественное образование: искусство – теория – методика». – Алматы: АУ им. Абая, 2003. - № 1(2). – С. 32-35.

  5. Художественные образы «звериного стиля» древних скифо-сакских кочевых племен // Художественно-педагогическое образование: состояние, тенденции и перспективы: материалы Международной научно-методической конференции. КазНПУ им. Абая. – Алматы, 2004. – С. 19-23.

  6. Использование интерактивных методов обучения в магистратуре, специальность «Искусствоведение» // Вестник. Серия «Художественное образование: искусство – теория – методика». – Алматы: КазНПУ им. Абая. – 2006. - № 1 (8). – С.31-34.

  7. Сакральные места Алматинской агломерации (на примере духовно-оздоровительного комплекса Унгуртас) / Информационная брошюра. - Алматы: ОО «ОST – XXI век», 2007. – 28 с. (в соавторстве)

  8. Интерактивные методы обучения в магистратуре. Специальность «Искусствоведение», «ИЗО и черчение» / Методическое пособие. - Алматы: РИО КазНПУ им. Абая, 2008. – 72 с. (в соавторстве)

  9. О природе искусства ХХ века // Вестник. Серия «Художественное образование: искусство-теория-методика». – Алматы: КазНПУ им. Абая. – 2008. - № 1(14). – С. 16-20.

  10. Роль интерактивных методов обучения магистрантов специальности «Искусствоведение» и «ИЗО и черчение» // Пути реализации основных приоритетов по повышению благосостояния народа Казахстана в свете задач, поставленных Президентом РК Н.А. Назарбаевым в Послании народу Казахстана: материалы Международной научно-практической конференции. - Алматы: КазНПУ им. Абая, 2008. – С. 89-91.

  11. Искусство и ремесло // Вестник. Серия «Художественное образование: искусство-теория-методика». – Алматы: КазНПУ им. Абая. – 2008. - № 3 (16). – С. 23-28.

  12. О специфике магического искусства // Преемственность традиций культуры и искусства в мировом пространстве: сборник докладов Международной научно-практической конференции. КазНАИ им. Т. Жургенова. – Алматы, 2008. – С. 93-96.

  13. О природе чистого искусства // Вестник. Серия «Художественное образование: искусство-теория-методика». – Алматы: КазНПУ им. Абая. – 2009. - № 2 (19). – С. 16-21.

  14. История западноевропейского искусства. Краткий курс. История русского искусства. Краткий курс //Учебное пособие. – Алматы: ОО «OST-XXI век», 2009. – 288 с.

  15. Специфические особенности кочевых культур Евразии // Ұлттық мәдениет: дәстур мен қазіргі уақыт: материалы Республиканской научно-практической конференции. КазНПУ им. Абая. – Алматы, 2009. – С.106-110.

  16. История искусства Ближнего Востока и Средней Азии. История искусств Казахстана. Краткий курс // Учебное пособие. – Алматы: ОО «OST-XXI век», 2009, - 288 с.

  17. Уникальность культуры номадов // Мысль. – 2009. - № 7. – С. 77-82.

  18. Природа орнамента в аспекте теории «чистого искусства» (на материале традиционной казахской культуры) // Поиск. – 2009. – № 2(2). – С. 151-155.

  19. Дихотомия Запад-Восток как особая парадигма современного развития культуры Казахстана // Адам әлемі. – 2009. - № 3(41). – С.10-19.

  20. Понятие искусства и ремесла в традиционной культуре кочевников как проблемная область современного художественного образования // Эль Агартуу. – 2009. - № 5-6. – С.36-44.

  21. Современная знаковая живопись Казахстана: стремление к Абсолюту // Эль Агартуу. – 2009. - № 7-8. – С.55-67.

Түйін


Султанова Мадина Эрнестовна


Қазақ бейнелеу өнерінің таза өнер контекстіндегі философиялық- эстетикалық негізі

17.00.09 – өнер тарихы мен теориясы

Адамның өзін–өзі танып білуге деген құштарлығы, оны өзінің түпкі ұлттық тегіне қайта алып келеді. Қазақ көшпелі өркениетінің мәдени феноменін зерттеу, дәстүрлі өнерді философиялық және дүниетанымдық негізіне жақындай түсуіне және қазіргі заманғы рухани дәстүрлі даму парадигмасын тануға көмектеседі. Қазақ дүниетанымының жалпы жүйесінің бір аспектісі ретінде, бейнелеу өнерін зерттеуде, оның қоғамдағы кез-келген өзгерістерге қарамастан, бүкіл өн бойынан дәстүрлі көркем сананың тасымалданатынына көз жеткіздік.

«Таза өнер» феномені фундаментальды дүниетанымдық аспектіні қозғайтын болғандықтан, бұл өнер философиясы мен өнер теориясындағы бірден бір күрделі және кереғарлы мәселе болып отыр. Сондай ақ таза өнерді адам көркем санасының дамуын басқарушы негізгі консептердің бірі ретінде қарастыруға болады.

Диссертациялық жұмыс хронологиялық және әр түрлі стилистикалық диапазонда қарастырылған материалды зерттеу негізінде құрылған.

Диссертацияда осы кезге дейін түрлі тарихи кезеңдерден дамып жеткен қазақ бейнелеу өнеріндегі таза өнердің формасы мен көрінісінің мағынасын қарастырады. Ол үшін осы мәселені, яғни таза өнердің пайда болу себептері мен оның статусын анықтау мақсатына бағыттала құрылған, тарихи- өнертанушылық экскурс ұйымдастыру қажеттігі туып тұр: бұл өнертануда кенеттен пайда болған құбылыс па немесе «таза өнер» - тұрақты мәдени феномен бе.

Жұмыстың теориялық методологиялық негізі, тарихи-мәдени және көркем философиялық талдау болып табылады. Сондай ақ тарихисалыстырмалы, тарихи типтік, қатарсалыстырмалы талдау жұмыстың әдістемесі ретінде алынған.

Ғылыми жұмыстың басым аспектісі ретінде өнер мен қолөнерінің табиғатына талдау жасау. Екуінің арасына қатаң шекаралықты бекіту, адамзаттық санасы мен рухының ең жоғарғы шыңы болып саналатын шығармашылықты сақтау мен оны қорғау функциясы қызметі ретінде шығатын таза өнер теориясының өзіне тән мәнін ашуға және тереңірек бойлауға көмектеседі.

Жалпы, қазақ бейнелеу өнерінің философиялықэстетикалық негізін таза өнер контекстінде қарастыру келесі қорытындыларды шығарды:

  • таза өнер нағыз көркемөнер шығармашылықтың эквиваленті, көркем сананы басқарушы ретінде руханилықтың константының бірі болып табылады және қазақ бейнелеу өнерінің тарихи түрлі кезеңдерінің дамуына басшылық етеді;

  • өнерді сақтап қалу механизіміне ие «таза өнер» феномені, көркем шығармашылықтың рухани өзегін қорғаушы болмақ және нағыз өнердің үнемі дамып жаңғырып отырушы түптамырының негізінде прогрессті даму үрдісінің ұйытқы ролі ретінде де шықпақ;

  • қазақ мәдениетіндегі «таза өнер» феноменінің табиғаты мен әрет етуші алгаритмі жалпы әлемдік көркемөнердегі санаға ұқсас. Бірақ көшпелі өмір образын құрушы мызғымас дүниетанымдық негіздер, барлық этностың шығармашылық потенциялын жалғастырушы және сақтап қалушы квинтенциясын, яғни өзіне тән код пен образды форманы таңдап алды - өрнек.

  • этностың рухани универсумы болып табылатын, дәстүрлі қазақ санасының негізінде анықталған, «таза өнердің» философиялық эстетикалық принциптері, ХХ ғасырдың басында батыс еуропалық дәстүрдің негізінде қалыптасқан қазіргі заман қазақстандық кәсіби өнерінде де көрініс табуда;

Диссертациялық жұмыста этностың дүниетанымы мен өмір сүру образына байланысты, өнердегі философиялық және эстетикалық кереғарлық мәселесін қарастыратындықтын және шығармашылық еркіндікке де тоқталып кететіндіктен, көркемөнердің барлық салалары мен өнертанушыларға және суретшілерге теориялық маңызыңдылығы зор және оларды қызықтыруы мүмкін.

Материал ғылыми іздушілерге мен өнертанушылар және өнер тарихы саласында және көркем сында, сондай ақ жоғарғы көркемөнерден білім беретін оқу орындарында бағдарламалар құруда, өнер тарихы мен теориясы мамандығы саласында арнайы курстарда пайдалануға болатын болғандықтан, диссертациялық жұмыстың практикалық маңыздылығы зор болмақ.

Ізденіс жұмысының нәтижелері бірқатар ғылыми баспаларда, халықаралық және республикалық ғылыми-практикалық конференциялық баяндамаларда ұсынылған.

Диссертациялық жұмыс Т.Жүргенов атындағы Қазақ Ұлттық Өнер Академиясының Диссертациялық Кеңесінде талқыланған және көрғауға ұсынылған.

Summary


Sultanova Madina Ernestovna


The philosophic and aesthetic bases of the Kazakh fine arts in a context of the “art for arts” theory

^ 17.00.09 - The theory and history of arts


The aspiration of the person to cognize himself usually returns him to the national roots. The study of a cultural phenomenon of nomadic civilizations, to which Kazakh culture belongs as well, gives more understanding of philosophy and world-view basis of its traditional arts and testaments for the modern culture development. Addressing directly to the fine arts as an aspect of the Kazakhs’ common world-view system, it is possible to analyse it as an example of the transformation of traditional art consciousness inevitably accompanying any global changes in a society.

"Art for arts" phenomenon in general is one of the most complex and disputable theories in the history and philosophy of arts as it affects fundamental aspects of world-view conception. “Art for arts” could also be considered as one of the main concept that directs an evolution of human’s art consciousness.

The dissertation is based on the study of a wide range of data of different styles of arts analysed in chronological order.

The author investigates forms of appearance and a significance of the “art for arts” for Kazakh fine arts in its different historical periods. For this purpose the consecutive historical overview of the problem is suggested to track the reasons for “art for arts” beginnings and to define its status: whether it is a casual or stable phenomenon of the culture.

The historical, cultural and philosophical approaches to the fine art view have been used as theoretical and methodological bases of the study. The comparative historical, historically typological and comparatively collated approaches have also been used.

The dominating aspect of the study is the analysis of the nature of the craft and fine arts as such. The precise borders definition gives more understanding of peculiar mutual relations composing the essence of “art for arts” theory, which plays a main role for the protection and preservation of the true creative origin of arts, as one of the prime appearance of human spirit and consciousness.

As a whole the study of philosophic and aesthetic features of the Kazakh fine arts in a context of “art for arts” theory allows to summarise the following conclusions:

- The “art for arts” phenomenon as an equivalent of the true arts is one of the mental constants that rules the Kazakhs’ artistic consciousness and is responsible for national fine arts evolution in different historical periods;

- The “art for arts” phenomenon has long history and stable frames that accumulate the key parameters of the whole worldwide art consciousness. This allows seeing the above phenomenon as a comprehensive philosophic and aesthetic theory, but not as a casual phenomenon in the theory of arts;

- The “art for arts” phenomenon is a peculiar protective mechanism aimed to guard an intellectual core of arts, as well as to play a role of a catalyst for the evolution and progress leading to the infinite self-development of true arts;

- The “art for arts” phenomenon in Kazakhs’ traditional culture has the same nature and algorithm as in the worldwide consciousness in general. But the firmness of the fundamental world-view basis that composes a uniqueness of nomadic way of life, has allowed to form the specific code and pictorial form that keep up and transfer the core of the whole ethnos’ artistic potential - its ornamental patterns;

- The philosophic and aesthetic principles of “art for arts” phenomenon that have been defined on the basis of Kazakhs’ traditional ideology and represented the universal features of the whole ethnos, are also clearly looked through the modern professional fine arts of Kazakhstan, based on western art traditions from the beginning of XX century.

The theoretical results of the dissertation thesis are important and interesting both for the history of arts in general, and for artists as they demonstrate existing philosophic and aesthetic contradictions in arts relating to different ethnic world-view and way of life, and also affect the problem of arts’ freedom.

The practical results of the dissertation thesis can be used for scientific researches and practical activities of art critics and historians of culture, and also for the development of university education programmes, courses and textbooks on the theory and history of arts.

Results of the study and main conclusions have been published in a number of scientific articles and papers presented at the international and republican scientific and practical conferences.

The dissertation has been discussed and recommended to its defence at the Dissertation Council meeting of the Kazakh National Academy of Arts named after T. Zhurgenov.



<< предыдущая страница